Trening Umiejętności Wychowawczych Nauczycieli - doskonalenie skuteczności oddziaływań wychowawczych w sytuacji zagrożenia.

Dzieciom i młodzieży zarzuca się obecnie wzrastającą agresywność, brak szacunku dla innych i minimalizm podejmowanych działań na rzecz siebie i otoczenia. Podobnie jak zmieniły się ich społeczne warunki życia, przejawiające się w trudnej sytuacji ekonomicznej rodziców, kruchości ludzkich związków, braku autorytetów
i perspektyw, również ich możliwości zebrania społecznych doświadczeń zostały zminimalizowane.

Udział środowiska szkolnego w procesie kształtowania osobowości młodego człowieka  i zapobiegania niepożądanym zachowaniom jest znaczący.

Pedagodzy, nauczyciele i inni dorośli pracujący z dziećmi i młodzieżą dokładają wszelkich starań w celu zapobiegania niepożądanym zjawiskom i zwalczaniu patologii poprzez konstruowanie i wdrażanie co raz to nowych programów profilaktycznych oraz- co gorsza- próbując na własną rękę przeciwdziałać zagrożeniom poprzez wykorzystanie własnych doświadczeń, moralizowanie, tłumaczenia i stosowanie odpowiedniego systemu kar. Działania te- jak pokazuje rzeczywistość- są mało skuteczne, bo odwołują się do prostego założenia- Ja
( pedagog, rodzic) wiem najlepiej, co jest dla ciebie dobre.

Założenie to, wydawać by się mogło, z gruntu słuszne, nie pozostawia jednak miejsca dla emocji, pragnień i potrzeb młodego człowieka. Tym samym staje się obszarem buntu i złości. Doświadczenie pokazuje, że zbyt wielka ingerencja dorosłych owocuje fasadowymi zachowaniami młodzieży odpowiadającymi bardziej ambicjom grona pedagogicznego ( lub samych realizatorów programu) niż realnym potrzebom młodzieży.

Przedstawiony poniżej projekt oparty na założeniach pedagogiki Gestalt zakłada Zasadę Uczestnictwa, która mówi, że członkowie grupy chętniej współuczestniczą w procesie wychowania-uczenia się, gdy daje im się sposobność, aby brali udział w podejmowaniu decyzji o zmianie i aby uczestniczyli w decydowaniu o tym, jak tę zmianę wprowadzić
w życie.

CELE I ZADANIA PROGRAMU

 
Program skierowany jest do nauczycieli, psychologów, pedagogów i wychowawców, którzy są zainteresowani  podjęciem  skutecznych działań przeciw zachowaniom ryzykownym, poprzez poszerzanie własnej świadomości w obszarze kontaktów interpersonalnych z uczniem lub grupą uczniów, co stanowi podstawę doskonalenia kompetencji zawodowych w relacji pomagania.

Program prowadzony jest metodą warsztatową, opiera się na założeniach pracy
z grupą w konwencji Gestalt. Akcent kładziony jest tu na świadomość aktualnego doświadczenia- „tu i teraz”.

Pedagogika Gestalt jest koncepcją pedagogiczną, której podstawowymi założeniami są m.in.:

• opieranie się na zjawisku kontaktu i spotkania w procesie nauczania-uczenia się;
  
  
• wykorzystywanie przez nauczyciela podstawowego narzędzia pracy, jakim jest on sam;
  
  
• całościowe podejście do osoby w sferze myślenia, emocji i działania;
  
  
• wykorzystywanie w sytuacjach dydaktycznych procesów, jakie odbywają się
  „we mnie”( JA), dzieją się „ze mną” (MY) i „wokół mnie” ( ŚWIAT);
  
  
• koncentracja na osobie uczestniczącej w odbywającym się TU i TERAZ procesie nauczania-uczenia się.

Cele i zadania:

• rozpoznawanie potrzeb rozwojowych dzieci i młodzieży;
  
  
• poszerzenie świadomości siebie w relacji nauczyciel- uczeń aspekcie podstawowych założeń pedagogiki Gestalt;
  
  
• doskonalenie umiejętności budowania relacji z uczniem, aktywnego słuchania oraz radzenia sobie w sytuacjach trudnych;
  
  
• doskonalenie umiejętności pracy z grupą;
  
  
• kształcenie umiejętności diagnozowania środowiska szkolnego w zakresie zachowań ryzykownych;
  
  
• znaczenie indywidualnych doświadczeń, związanych z sytuacjami ryzykownymi w dzieciństwie;
  
  
• poszerzenie świadomości własnej postawy wobec dzieci i młodzieży sprawiającej trudności wychowawcze;
  
  
• kształcenie umiejętności kierowania do specjalistów;
  
  
• wdrażanie do aktywnej pracy z rodzicami;
  
  
• znaczenie odpowiedzialności w pracy.

W powiązaniu z praktyką Gestalt, wykorzystywane są także inne metody i techniki: psychodrama, praca w grupach i parach, burza mózgów, dyskusje, psychodrama, zajęcia twórcze ( rysunek).

Ze względu na zakres tematyczny informacje podawane są metodą problemową, poszukującą, metodą zadań do wykonania, wprowadzenia teoretycznego, metodami aktywizującymi, metodą ćwiczeń.

Podczas zajęć grupa ma możliwość przejścia poprzez własne doświadczenie, kolejnych etapów (z wglądem teoretycznym) pracy z grupą- rozpoczynając od kontraktu, większej aktywności prowadzącego, przez aktywność własną, docieranie do własnych blokad w obszarach poruszanych, przyjrzenie się swoim możliwościom i ograniczeniom w kontakcie z drugą osobą oraz w sytuacji pokazania siebie na grupie, do sytuacji domykania spotkania.

Trening- w dużej mierze oparty jest na dotychczasowym doświadczeniu uczestników.

OPIS PROGRAMU

( z podaniem czasu trwania i liczby uczestników).

• Trening przeznaczony jest dla 14-16 osób,
  
• trwa 18-20 godz.

Szczegółowy opis programu:

Otwarcie warsztatu poprzez proces grupowy, gdzie uczestnicy maja możliwość podzielenia się swoimi uczuciami, wyobrażeniami oraz oczekiwaniami związanymi z treningiem.

Celem tego etapu jest wprowadzenie atmosfery zaufania oraz wzbudzenie motywacji do aktywnego uczestnictwa w zajęciach.

Oczekiwana zmiana w uczestnikach to większa otwartość na siebie nawzajem i większa możliwość przyswajania proponowanego materiału.

Formy pracy:

• Dyskusja grupowa.
  
  
• Ćwiczenia integracyjne w parach.

Budowanie relacji z uczniem-dobra rozmowa.

• Doskonalenie umiejętności w zakresie: nawiązywania kontaktu, umiejętności słuchania, umiejętności reagowania.
  
  
• Mowa ciała.
  
  
• Rozumienie kodu kulturowego, prawidłowe wnioskowanie.

Celem tego etapu jest doskonalenie umiejętności interpersonalnych, poszerzenie świadomości siebie, własnych możliwości i ograniczeń.

Sposoby radzenia sobie w sytuacjach trudnych.

• Przyczyny i znaczenie zachowań problemowych wśród dzieci i młodzieży.
  
  
• Granice zawodowe i osobiste.
  
  
• Konflikt interesów. Kiedy ingerencja nauczyciela jest zbyt głęboka.
  
  
• Skuteczna edukacja rodziców.
  
  
• Zachowania, które sygnalizują problemy, sytuacje zagrożenia.
  
  
• Skierowanie do specjalisty.
  
  

Celem tego etapu jest doskonalenie umiejętności radzenia sobie w sytuacjach trudnych, umiejętności rozpoznania trudności z jakimi boryka się uczeń.

Praca na podstawie konkretnych przykładów  szkolnych- poszukiwanie źródeł w oparciu o system szkolny. Odwoływanie się do sytuacji rozwojowej ucznia w okresie latencji, adolescencji- bazowe problemy rozwojowe.

Praca w obszarze własnych doświadczeń- poszerzenie świadomości własnej postawy wobec dzieci i młodzieży sprawiającej trudności wychowawcze; poszukiwanie własnych obszarów możliwości i ograniczeń w kontakcie (sytuacja wglądowa).

Praca wychowawcza nauczyciela w grupie uczniów.

• Model dobrego wychowawcy.
  
  
• Podstawowe procesy grupowe i role pełnione w grupie.
  
  
• Aspekty nawiązywania pozytywnych relacji z grupą- kontrakt, umiejętności interpersonalne nauczyciela.- w jaki sposób pierwsze spotkanie n-la z grupą wpływa na dalszą pracę czyli wzajemne relacje, zachowanie dyscypliny i współpracę n-l – uczniowie, budowanie zaufania.
  
  
• Procesy grupowe i role pełnione w grupie.- poziomy rozwoju grupy,  role prowadzącego ( n-la) i uczniów.
  
  
• Radzenie sobie z problemami- problemowe zachowania poszczególnych uczniów i grupy uczniów – grupy nieformalne o negatywnych wzorcach zachowań (także pokazanie w jaki sposób n-le wspierają ( oczywiście nieświadomie) działalność takich grup.
  
  

Celem tego etapu jest doskonalenie umiejętności pracy z grupą.

Podsumowanie.

Cel: Konsolidacja zdobytej wiedzy i doświadczenia oraz odpowiedzi na ewentualne pytania uczestników dotyczące omawianego tematu. Utrwalenie efektów pracy dot. budowania relacji i umiejętności funkcjonowania w grupie klasowej.

Zagadnienia etyczne w pracy nauczyciela i wychowawcy.

REALIZATORZY:

Renata Procak - Posiada certyfikat European Certificate of Psychoterapy

( EAP),certyfikowana przez Instytut Terapii Gestalt w Krakowie psychoterapeutka i trenerka, współpracownik krajowy ITG, psychoterapeuta szkoleniowy ITG. Jest członkiem  Polskiej Federacji Psychoterapii oraz Polskiego Towarzystwa Psychoterapii Gestalt.

Lider Stażu Rozwoju Osobistego dla Wychowawców i Nauczycieli Pracujących w konwencji Gestalt we współpracy z Centrum Psychoterapii i psychoedukacji we Wrocławiu i dr Wiktorem Żłobickim.

Posiada wieloletnie doświadczenie w pracy z dziećmi, młodzieżą i rodzicami, jest autorką programów psychoedukacyjnych i warsztatów umiejętności wychowawczych dla szkół. Prowadzi zajęcia dla młodzieży wg. Programu „Wychowanie a role płciowe”

Autorka i trenerka warsztatów twórczego życia dla kobiet- Dialogi Kobiet.

Zajmuje się prowadzeniem szkoleń dla firm w zakresie: komunikacji interpersonalnej, integracji, metod skutecznego zarządzania zespołem, umiejętności osobistych i menadżerskich oraz planowania własnej kariery dla kobiet.

Prowadzi Śląski Ośrodek Psychoterapii i Psychoedukacji w Bytomiu.

Izabela Osińska - Posiada certyfikat European Certificate of Psychoterapy

( EAP),certyfikowana przez Instytut Terapii Gestalt w Krakowie psychoterapeutka i trenerka, współpracownik krajowy ITG. Jest członkiem  Polskiej Federacji Psychoterapii oraz Polskiego Towarzystwa Psychoterapii Gestalt.

Pedagog z wieloletnim doświadczeniem w pracy z dziećmi i młodzieżą, nauczyciel dyplomowany.

W swojej pracy terapeutycznej specjalizuje się w procesach płynących z ciała (doznaniach cielesnych, świadomości, ekspresji, ruchu), uwzględniając fakt, iż nasza egzystencja realizuje się w ciele. Metodę wykorzystuje w zajęciach grupowych- treningach interpersonalnych i grupach otwarcia oraz w indywidualnej terapii klienta.

Prowadzi grupę rozwoju osobistego dla osób otyłych, jest współautorką warsztatów rozwoju osobistego dla kobiet, pod nazwą "Dialogi kobiet".

Współtworzy Szkołę Pedagogów Gestalt. Zajmuje się szkoleniami dla firm i instytucji oświatowych.

Reprezentuje Centrum Psychoterapii i Psychoedukacji Gestalt we Wrocławiu.

PRZEWIDYWANE EFEKTY:

Przeszkoleni nauczyciele

• będą bardziej świadomi siebie w relacji z uczniem i grupą uczniów, a zwłaszcza świadomi własnej postawy wobec dzieci i młodzieży sprawiającej trudności wychowawcze;
  
  
• potrafią analizować własne reakcje ze szczególnym akcentowaniem swoich silnych stron i ograniczeń;
  
  
• poznają ograniczenia i prawidłowości komunikacyjne w zakresie: komunikacji werbalnej i niewerbalnej, aktywnego słuchania, barier komunikacyjnych, komunikatu „ja”;
  
  
• potrafią analizować i reagować w sytuacjach trudnych;
  
  
• zdobędą nowe umiejętności w zakresie: nawiązywania relacji z uczniami, tworzenia więzi i wzajemnego poszanowania, znali przyczyny i znaczenie zachowań problemowych wśród dzieci i młodzieży;
  
  
• udoskonalą umiejętności kierowania do specjalistów i aktywnej pracy z rodzicami;
  
  
• w czasie sesji zwrotnych nabędą doświadczenia w konstruktywnym dawaniu informacji zwrotnych.

SPOSÓB OCENY PROGRAMU

Realizatorzy projektu biorą udział w regularnych superwizjach poświęconych omawianiu i rozwiązywaniu pojawiających się w pracy problemów.

Uczestnicy projektu wyrażają opinie o jego skuteczności w anonimowych ankietach wypełnianych po zakończeniu treningu. Pytania ankietowe dotyczą aspektów merytorycznych oraz przebiegu zajęć.

Bibliografia.

1. R.Maxwell, Dzieci, alkohol, narkotyki, Gdańsk GWP2002r

2. D.J.Wilmes, Nie!!! Alkoholowi i narkotykom, GWP2002r.

3. Ginger S., „Gestalt. Sztuka kontaktu”, Wydawnictwo Jacek Santorski &Co,
Warszawa 2004

4. Burow O. A., „Czym jest pedagogika Gestalt? [w:] Kwieciński Z. (red.) Nieobecne
dyskursy, cz. I , Studia Kulturowe i Edukacyjne, Uniwersytet Mikołaja Kopernika,
Toruń 1991, s. 133-143

5. Śliwerski B., „Pedagogika Gestalt”, Gestalt – wydanie specjalne , Kraków 1992,
s.17-21

6. Żłobicki W., „Gestalt a pedagogika”, w: Gestalt 2001 nr 4-5(52-53), s. 20-24

7. Żłobicki W., „Pedagogika Gestalt jako sztuka kontaktu nauczyciela z uczniem. Próba
wglądu w alternatywę edukacyjną”, w: „Nowe konteksty (dla) edukacji alternatywnej
XXI wieku” pod red. B. Śliwerskiego, Oficyna Wydawawnicza „IMPULS”, Kraków 2001,
s. 561-572

8. J.Danilewska. Agresja u dzieci. WSiP, Warszawa 2002r

9. S. Forward. Toksyczni rodzice. Wydawnictwo Jacek Santorski&Co, Warszawa 1992r

10. D.J.Wilmes, Nie!!! Alkoholowi i narkotykom, GWP2002r.

11. M. Gontarek. Jak sobie radzic z zachowaniami agresywnymi, (w:)Psychologia w
szkole nr 3, 2004r

12. J. Jundziłł. Dziecko- ofiara przemocy. WsiP, Warszawa 1993r

13. M. Koczyk. Wyjść poza koło przemocy,(w:)Psychologia w szkole nr 1, 2005r

14. R.Portmann. Gry i zabawy przeciwko agresji. Jedność, Kielce 1999r

15. K. Pospiszyl. Dziecko jako sprawca przemocy seksualnej, ,(w:)Psychologia w szkole
nr 1, 2005r

16. Wychowanie przeciw przemocy. Praca zbiorowa: Hanna Rylke, Joanna
Węgrzynowska, Agnieszka Milczarek. Fundacja BENE VOBIS, Warszawa 1998r

17. Zaburzenia zachowania dzieci i młodzieży szkolnej. Pod red. Dr Krystyny
Kmiecik- Baran. Wydawnictwo VERLAG DASHOFER, Warszawa 2004r

Koszty:

16 uczestników – po 160zł

Na szkolenie można dostać dotację z Miejskiej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych lub starać się o dotację u dyrektora szkoły

Zgłoszenia:

Renata Procak
41-908 Bytom
Ul. Nickla 84/7
Tel.: 0 32 280 51 55
Kom.: 607 295 998
E-mail: renataprocak@gestalt.slask.pl